EUR/PLN —USD/PLN —CHF/PLN —GBP/PLN —SEK/PLN —NOK/PLN —

RRSO, prowizja i rata. Jak porównać koszt kredytu gotówkowego?

Kredyt z oprocentowaniem 8 proc. może okazać się droższy niż oferta na 9 proc. Wyjaśniamy na przykładzie 30 tys. zł, co porównywać przed podpisaniem umowy.
Kalkulator i dokumenty na biurku – fotografia ilustracyjna
Fot. Kelly Sikkema / Unsplash

Bank reklamuje oprocentowanie 8 proc. Drugi proponuje 9 proc. Wybór wydaje się oczywisty — do chwili, gdy w tańszej ofercie pojawia się prowizja.

Przy pożyczce 30 tys. zł spłacanej przez trzy lata różnica w całkowitym koszcie może przekroczyć tysiąc złotych. I to na niekorzyść oferty z niższym oprocentowaniem.

W reklamie zwykle widać jeden procent. W umowie liczy się cały rachunek: kwota wypłacona klientowi, koszty dodatkowe, liczba rat i to, ile pieniędzy ostatecznie wróci do banku. Porównywanie kredytów bez tych danych prowadzi do błędnych decyzji.

Oprocentowanie nominalne nie pokazuje pełnej ceny

Stopa nominalna określa, według jakiego oprocentowania naliczane są odsetki. Nie mówi natomiast, ile kosztuje udzielenie finansowania. Bank może pobrać prowizję, doliczyć składkę ubezpieczenia albo uzależnić promocyjne warunki od posiadania rachunku.

Odsetki naliczane są od salda kredytu, które zwykle maleje z każdą ratą. Nie można więc po prostu pomnożyć kwoty kredytu przez reklamowane 8 proc. i uznać wyniku za cały koszt. Znaczenie mają także długość spłaty i rozkład części kapitałowej oraz odsetkowej w harmonogramie.

Warto zwrócić uwagę na słowo „od” w reklamie. Oprocentowanie od określonej wartości nie oznacza, że każdy klient uzyska taką stawkę. Ostateczna cena może zależeć od historii kredytowej, wysokości dochodów i dodatkowych warunków oferty.

RRSO: właściwe narzędzie, ale nie jedyna liczba

Rzeczywista roczna stopa oprocentowania uwzględnia odsetki oraz inne koszty kredytu podlegające ujęciu według przepisów. Jej obliczenie bierze pod uwagę również terminy płatności, dlatego opłata pobrana przy podpisaniu umowy jest traktowana inaczej niż koszt rozłożony w czasie.

RRSO nie jest tym samym co całkowity koszt wyrażony w złotych. Jeżeli RRSO wynosi 12 proc., nie oznacza to, że przez kilka lat oddamy tylko 12 proc. więcej niż pożyczyliśmy. To wskaźnik roczny, a nie gotowa odpowiedź na pytanie o sumę rat.

Najlepiej zestawiać RRSO dla tej samej kwoty udostępnionej klientowi i podobnego okresu spłaty. Gdy jedna oferta trwa dwa lata, a druga sześć, trzeba obok wskaźnika porównać również całkowitą kwotę do zapłaty.

Przykład: 30 tys. zł kredytu, dwie oferty

Przyjmijmy, że potrzebujemy 30 000 zł na trzy lata. W obu wariantach oprocentowanie jest stałe, raty równe, a jedynym dodatkowym kosztem jest prowizja wskazana w drugiej ofercie. Obliczenia są modelowe i nie opisują aktualnych produktów bankowych.

  • Bank A: oprocentowanie nominalne 9 proc., bez prowizji. Rata to około 954 zł, a suma 36 rat około 34 344 zł.
  • Bank B: oprocentowanie nominalne 8 proc., prowizja 1 500 zł doliczona do zadłużenia. Rata od 31 500 zł wyniesie około 987 zł, a suma rat około 35 535 zł.

Obie instytucje wypłacają klientowi 30 tys. zł. W banku B trzeba jednak spłacić dodatkowo finansowaną prowizję oraz odsetki od niej. W efekcie oferta z niższym oprocentowaniem jest droższa o około 1 192 zł.

W rzeczywistych umowach wynik może zależeć od terminów płatności, naliczania odsetek za konkretne dni i pozostałych opłat. Mechanizm pozostaje jednak taki sam: niższe oprocentowanie nie wystarcza, by uznać kredyt za tańszy.

Całkowita kwota kredytu a całkowita kwota do zapłaty

W dokumentach bankowych występują trzy pojęcia, których nie należy używać zamiennie. Całkowita kwota kredytu oznacza środki faktycznie udostępnione konsumentowi, bez kredytowanych kosztów. Całkowity koszt kredytu to odpowiednie odsetki i opłaty związane z finansowaniem. Całkowita kwota do zapłaty jest sumą tych wartości.

W drugim przykładzie klient otrzymuje 30 tys. zł, ale bank nalicza raty od 31,5 tys. zł. Ta różnica to nie dodatkowe pieniądze do wykorzystania, tylko prowizja sfinansowana kredytem. Właśnie dlatego trzeba porównywać oferty o identycznej kwocie wypłacanej, a nie tylko o podobnym saldzie w harmonogramie.

Krótsza spłata czy niższa rata?

Wydłużenie okresu kredytowania obniża comiesięczną ratę, ale przy niezmienionym oprocentowaniu zazwyczaj zwiększa sumę odsetek. Dłużej pozostajemy dłużnikami, więc bank dłużej nalicza koszt finansowania.

Krótki okres nie zawsze jest jednak bezpieczny. Jeśli po zapłaceniu raty w budżecie nie zostaje nic na leczenie, naprawy czy inne nieprzewidziane wydatki, nawet niewielkie zachwianie dochodów może skończyć się opóźnieniem. Przy porównywaniu banków trzeba najpierw ustawić tę samą liczbę rat, a potem sprawdzić warianty dopasowane do własnych możliwości finansowych.

Bankowa zdolność kredytowa jest oceną możliwości udzielenia finansowania. Nie gwarantuje, że obciążenie będzie komfortowe dla rodziny w słabszym miesiącu.

Ubezpieczenie, rachunek i „promocja”

Niektóre oferty wymagają zakupu polisy albo utrzymywania rachunku z określonymi wpływami. Trzeba wtedy wyliczyć koszt całego pakietu. Nie ma sensu zestawiać jednej oferty z ubezpieczeniem z drugą bez ubezpieczenia tak, jakby oba produkty dawały ten sam zakres usług.

W polisie liczą się wyłączenia odpowiedzialności, okres karencji, wysokość świadczenia i sytuacje, w których ubezpieczyciel rzeczywiście przejmie spłatę rat. Jeśli składka zostanie doliczona do kapitału kredytu, może też zwiększać naliczane odsetki.

Podobnie z ratami „0 proc.” przy zakupach. Finansowanie może być rzeczywiście bezodsetkowe i bez dodatkowych kosztów, ale trzeba sprawdzić cenę towaru, usługi dodatkowe i warunki promocji. Sam napis na banerze nie jest treścią umowy.

Wcześniejsza spłata i zwrot części kosztów

Art. 48 ustawy o kredycie konsumenckim pozwala konsumentowi spłacić całość lub część zobowiązania przed terminem. Art. 49 przewiduje odpowiednie obniżenie całkowitego kosztu kredytu. W praktyce rozliczenie może obejmować nie tylko niezapłacone jeszcze odsetki, lecz także proporcjonalną część kosztów poniesionych na początku umowy.

UOKiK udostępnia kalkulator wcześniejszej spłaty kredytu konsumenckiego, pomocny przy szacowaniu kwoty zwrotu. Jeśli bank nie rozliczył jej prawidłowo, można złożyć reklamację. Trzeba jednak sprawdzić, czy umowa podlega przepisom o kredycie konsumenckim i czy przewidziano dopuszczalną ustawowo rekompensatę za wcześniejszą spłatę.

Jak porównać dokumenty z dwóch banków

Poproś obie instytucje o wariant na tę samą kwotę wypłacaną i ten sam okres spłaty. W formularzu informacyjnym sprawdź oprocentowanie nominalne, RRSO, całkowitą kwotę do zapłaty, prowizje, polisy i inne wymagane usługi. Przyjrzyj się warunkom, które mogą spowodować utratę promocyjnej ceny.

Następnie porównaj raty z własnym budżetem. Jeśli 200 zł różnicy miesięcznie przesądza o możliwości terminowego płacenia rachunków, nie wolno ignorować tego obciążenia tylko dlatego, że krótszy kredyt matematycznie kosztuje mniej.

Najważniejsze pytanie nie brzmi: który bank reklamuje niższą stopę? Brzmi: ile dostanę, ile oddam i czy jestem w stanie spłacać zobowiązanie również wtedy, gdy sytuacja finansowa pogorszy się na kilka miesięcy?

Stałe czy zmienne oprocentowanie? Sprawdź, kto bierze ryzyko

Jeśli umowa przewiduje stałe oprocentowanie przez cały okres, wysokość raty wynika z przyjętej stopy i harmonogramu. Przy stopie zmiennej bank może przeliczać ratę zgodnie z mechanizmem określonym w umowie. Kredyt o niskiej racie początkowej nie jest więc automatycznie bezpieczniejszy. Trzeba dowiedzieć się, jaki wskaźnik decyduje o zmianie oprocentowania, w jakich terminach następuje aktualizacja i czy istnieją umowne ograniczenia zmian.

Dobrym testem jest prośba o symulację raty przy oprocentowaniu wyższym o 2 punkty procentowe. To nie prognoza, lecz sposób sprawdzenia, czy budżet ma jakikolwiek zapas. Dodatkowe kilkadziesiąt lub kilkaset złotych miesięcznie może mieć większe znaczenie niż niewielka różnica RRSO między ofertami.

Uważaj także na kwotę dodatkowej gotówki

Bank może zaproponować więcej, niż klient zamierzał pożyczyć. Różnica kilku tysięcy złotych wygląda niewinnie na tle całej umowy, ale nie są to darmowe pieniądze. Wyższy kapitał oznacza większą kwotę do spłaty, a zazwyczaj także więcej odsetek. Jeżeli rzeczywisty wydatek wynosi 20 tys. zł, porównanie ofert na 20 i 30 tys. zł nie mówi, który bank jest tańszy.

Z drugiej strony pożyczanie kwoty zbyt małej, bez uwzględnienia niezbędnych kosztów przedsięwzięcia, może skończyć się drugim kredytem o znacznie gorszych warunkach. Rozsądna kwota to taka, która pokrywa konkretny wydatek, bez automatycznego wykorzystywania całego dostępnego limitu.

Osobom spłacającym także hipotekę przyda się porównanie z artykułem o nadpłacaniu kredytu hipotecznego. Jeśli rozważasz kredyt bez odłożonych środków awaryjnych, sprawdź wcześniej, jak obliczyć niezbędną rezerwę finansową.

Źródła

Komentarze

Podziel się swoją opinią na ten temat.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *