EUR/PLN —USD/PLN —CHF/PLN —GBP/PLN —SEK/PLN —NOK/PLN —

Nadpłata kredytu hipotecznego. Kiedy skrócić okres, a kiedy obniżyć ratę?

Nadpłata 30 tys. zł może obniżyć ratę albo skrócić spłatę nawet o kilka lat. Porównujemy oba warianty na liczbach i wyjaśniamy opłaty oraz zasady wcześniejszej spłaty.
Klucze i dokumenty związane z nieruchomością – fotografia ilustracyjna
Fot. Tierra Mallorca / Unsplash

30 tys. zł dodatkowej wpłaty na kredyt hipoteczny może przynieść dwie bardzo różne korzyści: niższą ratę od przyszłego miesiąca albo zakończenie spłaty prawie cztery lata wcześniej. Obydwa warianty zmniejszają zadłużenie, ale wpływają inaczej na domowy budżet i sumę przyszłych odsetek.

Wybór zależy przede wszystkim od tego, czy gospodarstwu domowemu bardziej potrzebna jest mniejsza obowiązkowa płatność, czy szybkie pozbycie się długu. Zanim zlecimy nadpłatę, warto poprosić bank o obydwa harmonogramy. Na samym potwierdzeniu przelewu nie zobaczymy, ile faktycznie zyskaliśmy.

Nadpłata zmniejsza kapitał. Co dalej, zależy od harmonogramu

W zwykłej racie hipotecznej bank pobiera część kapitałową i odsetkową. Odsetki liczone są od pozostającego zadłużenia. Kiedy nadpłacamy kredyt, zmniejszamy tę podstawę. Bank nie musi więc naliczyć w przyszłości takich samych odsetek, jakie pobrałby bez dodatkowej wpłaty.

Po nadpłacie są zwykle dwie drogi. Można utrzymać pierwotny termin zakończenia umowy i płacić mniejsze raty. Można też utrzymać ratę na podobnym poziomie i szybciej spłacić pozostały kapitał. Dokładna procedura zależy od umowy i banku: skrócenie okresu może wymagać dodatkowej dyspozycji, a niekiedy aneksu.

To ważne rozróżnienie. Wpłata na rachunek kredytu nie powinna być wykonywana „w ciemno”, bez ustalenia, czy bank rozliczy ją jako nadpłatę kapitału i co zrobi z dalszym harmonogramem.

Co daje obniżenie raty?

Przy niższej racie bank rozkłada mniejsze saldo na pierwotnie przewidzianą liczbę miesięcy. Kredyt kończy się w tym samym terminie, ale miesięczne obciążenie spada. Korzyść jest natychmiastowa: w domowym budżecie zostaje więcej pieniędzy na rachunki, oszczędności lub kolejne dobrowolne nadpłaty.

Taki wariant ma znaczenie zwłaszcza przy niestabilnych dochodach. Osoba zarabiająca raz 7 tys., a raz 4,5 tys. zł może bardziej potrzebować niskiej raty obowiązkowej niż matematycznie najtańszego harmonogramu. Obniżona rata daje przestrzeń na gorsze miesiące, nawet jeżeli spłata całego kredytu potrwa dłużej.

Warto pamiętać, że oszczędność odsetkowa nadal występuje. Po nadpłacie bank nalicza je od mniejszej kwoty. Po prostu część uzyskanego efektu przeznaczona jest na zmniejszenie miesięcznych rat, a nie na przyspieszenie końca zadłużenia.

Co daje skrócenie okresu?

Przy skróceniu okresu płacimy ratę zbliżoną do dotychczasowej, ale szybciej zmniejszamy saldo. Po spłacie kapitału nie ma już kolejnych miesięcy, za które bank mógłby naliczyć odsetki. Stąd bierze się przewaga tego rozwiązania w łącznym koszcie, szczególnie przy długim okresie pozostającym do spłaty.

To nie znaczy, że każda formalna zmiana harmonogramu jest konieczna. Jeśli bank pozwala po obniżeniu raty regularnie nadpłacać oszczędzoną różnicę, przy identycznym harmonogramie wpłat można zbliżyć się do efektu skrócenia okresu. Różnica tkwi w dyscyplinie i swobodzie: niższą ratę trzeba płacić obowiązkowo, a dodatkową nadpłatę można pominąć w trudnym miesiącu.

Skrócenie okresu eliminuje część przyszłych rat. Obniżenie raty daje większą płynność. To dwie różne korzyści, których nie należy oceniać wyłącznie przez wysokość oszczędności odsetkowej.

Przykład: 300 tys. zł do spłaty, 20 lat i nadpłata 30 tys. zł

Załóżmy, że saldo kredytu wynosi 300 tys. zł, do końca pozostaje 240 miesięcy, a oprocentowanie jest stałe i wynosi 7 proc. rocznie. Przyjmujemy równe raty, brak opłat i jednorazową nadpłatę 30 tys. zł na początku analizowanego okresu. Oprocentowanie nie zmienia się przez całe 20 lat. To model matematyczny, nie prognoza stóp ani kalkulacja oferty bankowej.

  • Bez nadpłaty: miesięczna rata wynosi około 2 326 zł, a przyszłe odsetki w całym okresie około 258,2 tys. zł.
  • Nadpłata i niższa rata: kapitał maleje do 270 tys. zł, a rata do około 2 093 zł. Odsetki w pozostałych 240 miesiącach wyniosą około 232,4 tys. zł.
  • Nadpłata i krótszy okres: rata pozostaje w przybliżeniu na poziomie 2 326 zł. Kredyt kończy się po około 195 miesiącach, czyli o blisko 46 miesięcy wcześniej. Przyszłe odsetki wynoszą około 182 tys. zł.

W tym przykładzie obniżenie raty pozwala zaoszczędzić około 25,8 tys. zł odsetek w stosunku do braku nadpłaty. Skrócenie okresu daje około 76 tys. zł oszczędności. Różnica między sposobami rozliczenia tej samej nadpłaty to około 50 tys. zł odsetek.

Kwoty są zaokrąglone. W rzeczywistym kredycie wynik zależy również od daty wpłaty, naliczania odsetek za konkretne dni, raty końcowej i warunków umowy. Przy zmiennej stopie procentowej przyszłego kosztu nie da się ustalić z taką dokładnością.

Co jeśli oprocentowanie spadnie albo wzrośnie?

Przy kredycie o zmiennej stopie każda kalkulacja na kilkanaście lat jest scenariuszem, nie obietnicą. Jeżeli oprocentowanie spadnie, suma przyszłych odsetek również może być niższa niż w symulacji. Jeżeli wzrośnie, zmniejszenie salda przez nadpłatę może okazać się jeszcze ważniejsze.

Przy okresowo stałym oprocentowaniu raty są określone na dany okres, ale po jego zakończeniu nowe warunki mogą wyglądać inaczej. Bankowy kalkulator pokazujący oszczędność „do końca umowy” warto więc czytać razem z przyjętymi założeniami. Sensowna analiza obejmuje co najmniej wariant utrzymania stopy, jej spadku i wzrostu.

Czy bank może pobrać prowizję za nadpłatę?

W przypadku konsumenckich kredytów hipotecznych objętych ustawą z 2017 r. wcześniejsza spłata całkowita lub częściowa jest prawem kredytobiorcy. Bank może jednak zastrzec rekompensatę na zasadach przewidzianych w ustawie.

Przy oprocentowaniu zmiennym rekompensata może być pobierana tylko wtedy, gdy spłata następuje w ciągu 36 miesięcy od zawarcia umowy. Obowiązują również ustawowe limity jej wysokości. Przy kredycie o stałej stopie umowa może przewidywać rekompensatę w okresie obowiązywania tej stopy. Nie należy więc automatycznie zakładać, że każdy kredyt po trzech latach można nadpłacać bez kosztu.

Przed nadpłatą można wystąpić do banku o informację o jej kosztach. Art. 38 ustawy przewiduje przekazanie informacji wraz z przyjętymi założeniami w terminie siedmiu dni roboczych od wniosku. Osobno trzeba sprawdzić, czy skrócenie okresu wymaga płatnego aneksu — nie każdy bank obsługuje tę zmianę w identyczny sposób.

Czy nadpłata daje prawo do zwrotu prowizji?

Nie należy mieszać zasad dotyczących kredytu konsumenckiego z hipotecznym. W hipotece ustawa przewiduje obniżenie całkowitego kosztu o odsetki i inne koszty przypadające na okres, o który skrócono obowiązywanie umowy w związku z wcześniejszą spłatą. Przepisy stosuje się odpowiednio także do spłaty częściowej.

W praktyce znaczenie mają data umowy, rodzaj poniesionych kosztów i to, czy nadpłata rzeczywiście skraca okres kredytowania. Jeżeli bank odmawia rozliczenia kosztu, warto poprosić o pisemne wyjaśnienie i sprawdzić stanowiska UOKiK oraz Rzecznika Finansowego. Sam fakt wpłaty dodatkowej kwoty nie pozwala z góry określić wysokości zwrotu każdej prowizji.

Nie oddawaj bankowi ostatnich oszczędności

Nadpłata hipoteczna może być opłacalna, ale ma cenę w postaci utraconej płynności. Pieniądze wpłacone na kapitał nie pozostają w domowym budżecie jako rezerwa. Przy utracie pracy lub kosztownym leczeniu nie da się ich po prostu przelać z powrotem z rachunku kredytowego.

Przed przeznaczeniem całej nadwyżki na hipotekę trzeba więc sprawdzić wysokość poduszki finansowej, zaplanowane wydatki i ewentualne droższe długi. Osoba, która nadpłaca kredyt oprocentowany na 6 proc., a następnie musi zaciągnąć znacznie droższą pożyczkę na pilny remont, może w ostatecznym rozrachunku stracić.

Przy nieregularnych przychodach lepsze może być zachowanie mniejszej obowiązkowej raty i dopłacanie nadwyżki tylko w dobrych miesiącach. Przy bardzo stabilnym budżecie i pełnej rezerwie skracanie okresu daje z kolei wyraźną przewagę w odsetkach.

Przed przelewem i po nim: co sprawdzić?

Najpierw poproś bank o wyliczenie obydwu wariantów dla tej samej daty i kwoty nadpłaty. Sprawdź koszt operacji, nową ratę, nową datę końcową i sumę pozostałych odsetek. Ustal, czy wniosek składa się w aplikacji, na infolinii czy w oddziale.

Po zaksięgowaniu przelewu pobierz nowy harmonogram. Sprawdź, czy kwota kapitału zmniejszyła się prawidłowo i czy bank zastosował wybraną opcję. Częsty problem nie polega na samym wyliczeniu oszczędności, lecz na tym, że klient zakłada skrócenie okresu, podczas gdy system automatycznie obniża ratę.

Matematycznie skrócenie okresu zwykle daje więcej oszczędności. Finansowo najlepszy wariant to jednak taki, który nie pozbawia rodziny gotówki potrzebnej na bieżące życie. Obowiązek płacenia rat nie może być ważniejszy niż zdolność do ich terminowej spłaty.

W jakiej kolejności podejmować decyzje finansowe?

Najpierw sprawdź rezerwę na niespodziewane wydatki, potem ewentualne droższe zadłużenie, a dopiero na końcu wybierz wariant nadpłaty hipoteki. Szczegóły liczenia rezerwy omawiamy w artykule o poduszce finansowej. Jeśli obok hipoteki spłacasz także kredyt gotówkowy, porównaj ich koszty — wyjaśniamy, na co patrzeć przy RRSO i prowizji.

Źródła

Komentarze

Podziel się swoją opinią na ten temat.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *